fe-mail.gr

Fe-mail.gr

 

Ελλάδα - Κόσμος

Προκόπης Παυλόπουλος “Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι”

26 Οκτωβρίου 2006 | 12:06 μ.μ.

Ο Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης Καθηγητής κ. Προκόπης Παυλόπουλος ήταν κεντρικός ομιλητής σήμερα στη Διάσκεψη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος με θέμα «Μετανάστευση και κοινωνική ένταξη ως εργαλεία περιφερειακής και εθνικής οικονομικής ανάπτυξης», το οποίο διεξάγεται στη Μαδρίτη, στις 26 και 27 Οκτωβρίου 2006. Τα βασικά σημεία  της ομιλίας του κ. Υπουργού μπορούν να συνοψισθούν στα ακόλουθα:

Ο Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Προκόπης Παυλόπουλος

«Ι. Η μετανάστευση αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί σήμερα τις περισσότερες από τις λεγόμενες αναπτυγμένες χώρες του κόσμου, δεδομένου ότι, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της βιομηχανικής ιδίως ανάπτυξης των μεγάλων αστικών κέντρων, έχει προσλάβει μαζικές διαστάσεις, οδηγώντας στην υιοθέτηση μέτρων ορθολογικής διαχείρισης του φαινομένου. Οι αιτίες της αθρόας μεταναστευτικής ροής είναι πολλές: Η αναζήτηση μιας καλύτερης ποιότητας ζωής, η ανεργία, λόγοι πολιτικοί ή ιδεολογικοί κλπ.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Ο.Η.Ε. για τον παγκόσμιο πληθυσμό 2006 οι μετανάστες αντιπροσωπεύουν το 3% του πληθυσμού της Γης και κατευθύνονται κυρίως προς την Αυστραλία, σε ποσοστό 18,7%, τη Βόρεια Αμερική, σε ποσοστό 12,9%, αλλά και προς την Ευρώπη, σε ποσοστό 7,7%. Το μεταναστευτικό ρεύμα παρουσιάζεται αυξημένο κυρίως στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, πολλές από τις οποίες, μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών τους (γεωγραφική θέση, μορφή της οικονομίας που καθιστά ευκολότερη την απασχόληση, π.χ. γεωργία κλπ.) μετατράπηκαν από παραδοσιακές χώρες αποστολής σε χώρες υποδοχής μεταναστών, χωρίς να έχουν πάντοτε λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα προετοιμασίας τους. Η εξέλιξη αυτή παρουσιάσθηκε και στη Χώρα μας, περίπου από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Σταδιακά όμως η Ελλάδα απέκτησε ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση, ιδίως με τον ν. 3386/2005, ο οποίος ενσωματώνει σήμερα τις βασικές αρχές και αντιλήψεις μας για μία σύγχρονη και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική.
Βασικό άξονα του νέου νόμου – αλλά και  ουσιώδη όρο κάθε σύγχρονου νομοθετήματος για τη μετανάστευση- αποτελεί η παραδοχή ότι ο μετανάστης δεν συνιστά πρόβλημα ούτε κίνδυνο για καμία κοινωνία. Αντίθετα, η μετανάστευση είναι παράγοντας ανάπτυξης και προόδου, στο μέτρο που επιτρέπει, μεταξύ άλλων, στα κράτη υποδοχής ν’ αναδεικνύουν τους ανθρώπους που ζουν μέσα στα σύνορά τους, χωρίς καμία διάκριση, αντλώντας παράλληλα και οι ίδιοι σημαντικά οφέλη.

Η ίδια, άλλωστε, η έννοια της μετανάστευσης ενέχει το στοιχείο της κινητικότητας και της αλλαγής. Δεν είναι λίγα, μάλιστα, τα παραδείγματα χωρών που στήριξαν, σε σημαντικό βαθμό, την οικονομική ανόρθωση και την αύξηση της παραγωγικότητάς τους, αλλά και την άμβλυνση των κάθε είδους ανισοτήτων στη συμβολή των μεταναστών. Και η συμβολή αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία προκειμένου για την περιφέρεια και, ειδικότερα, για μικρές κοινωνίες, με περιορισμένο αριθμό μόνιμων κατοίκων ή με κατοίκους μεγάλης ηλικίας, οι οποίες έχουν ανάγκη από ενίσχυση και υποστήριξη.
Παράλληλα, οι μετανάστες είναι πηγή ανανέωσης και σε πολιτισμικό επίπεδο. Είναι γεγονός ότι η αμφίδρομη μετάγγιση στοιχείων από τον μετανάστη στη χώρα που τον φιλοξενεί μπορεί να επιφέρει γόνιμο και δημιουργικό μπόλιασμα των δύο πολιτισμών, υπό τον όρο, βέβαια, ότι η ανταλλαγή πολιτισμικών στοιχείων γίνεται κατά τρόπο που εγγυάται τον σεβασμό στην πολιτισμική ιδιαιτερότητα κάθε Λαού.  Με τον τρόπο αυτόν γεφυρώνονται οι πολιτισμικές διαφορές και συνδέονται περισσότερο οι Λαοί.

ΙΙ. Η άντληση αυτών των οφελών προϋποθέτει όμως τη διαμόρφωση συνθηκών πλήρους διασφάλισης και εγγύησης της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και όλων, γενικά, των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των μεταναστών και, ιδίως, σεβασμό της αξίας του Ανθρώπου. Το επίπεδο αυτής της προστασίας αποτελεί, άλλωστε, έναν από τους βασικούς δείκτες για το επίπεδο Δημοκρατίας και πολιτισμού, το οποίο έχει κατακτήσει κάθε χώρα.
 Στο πλαίσιο των ανωτέρω εγγυήσεων απαιτείται να έχουν διασφαλισθεί για τον μετανάστη, μεταξύ άλλων, και οι ακόλουθες ειδικότερες προϋποθέσεις:

1. Νομιμότητα της παραμονής του μετανάστη

Πρώτιστο μέλημα της Χώρας υποδοχής είναι ν’ αντιμετωπίσει το πρόβλημα της νόμιμης παραμονής του μετανάστη, αφού η μη νόμιμη παραμονή και την ανθρώπινη αξία των ίδιων των μεταναστών προσβάλλει - καθιστώντας τους εύκολη λεία μαύρης εργασίας και των κάθε είδους επιτηδείων - και την ίδια τη χώρα υποδοχής ζημιώνει, αφού ευνοεί τις παράνομες οικονομικές δραστηριότητες και υποθάλπει την εγκληματικότητα. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Ο.Η.Ε. για την κατάσταση του πληθυσμού της Γης διακινούνται παράνομα, δυστυχώς, 600.000 – 800.000 άνθρωποι κάθε χρόνο.
Στην Ελλάδα έγιναν προσπάθειες ν’ αντιμετωπισθεί σταδιακά το φαινόμενο της παράνομης μετανάστευσης με την αναγνώριση ελεγχόμενων ευκαιριών νομιμοποίησης, υπό την έννοια ότι προϋποθέτουν τη συνδρομή συγκεκριμένων κριτηρίων. Στο τέλος του 2005, με τον ν. 3386/2005, πραγματοποιήθηκε η τρίτη και σπουδαιότερη προσπάθεια νομιμοποίησης των παράνομων μεταναστών και των μεταναστών που είχαν περιέλθει, εκ των υστέρων, σε καθεστώς παρανομίας. Ο ανωτέρω νόμος δίνει τη δυνατότητα χορήγησης άδειας διαμονής στους υπηκόους τρίτων χωρών που διέμεναν παράνομα στη Χώρα και μπορούσαν ν’ αποδείξουν, με συγκεκριμένους τρόπους, τη διαμονή τους αυτή ως την 31.12.2004. Από την τρίτη αυτή ευκαιρία νομιμοποίησης επωφελήθηκαν πάνω από 170.000 μετανάστες. Και η όλη προσπάθεια θα συνεχισθεί ως την πλήρη εξάλειψη του φαινομένου ύπαρξης παράνομων μεταναστών στη Χώρα μας.
Περαιτέρω, με απόφαση που έλαβαν οι Υπουργοί Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, δίνεται η δυνατότητα σε υπηκόους τρίτων χωρών να υπαχθούν στις ρυθμίσεις του ν. 3386/2005 και ν’ αποκτήσουν άδεια διαμονής για ένα χρόνο, εφόσον  φοιτούν σε ελληνικά δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα δευτεροβάθμιας ή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

2. Ομαλή κοινωνική ένταξη

Απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάδειξη της συμμετοχής του μετανάστη στην κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ζωή της χώρας υποδοχής αποτελεί η εκπόνηση και εφαρμογή ολοκληρωμένης πολιτικής για την κοινωνική ένταξη. Και αυτό γιατί δεν νοείται διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και ομαλή προσαρμογή των υπηκόων τρίτων χωρών στις συνθήκες ζωής της χώρας που τους φιλοξενεί χωρίς να έχουν συναφθεί και σφυρηλατηθεί πραγματικοί συνεκτικοί δεσμοί  με αυτήν. Είναι αυτονόητο ότι η κοινωνική ένταξη δεν σημαίνει πλήρη αφομοίωση, αλλά δημιουργική ενσωμάτωση, στο μέτρο που και ο ίδιος ο μετανάστης το επιθυμεί και πάντοτε με σεβασμό των πολιτισμικών και των κάθε είδους ιδιαιτεροτήτων του. Γιατί χρέος μιας πολιτισμένης και δημοκρατικής χώρας είναι να δώσει τη δυνατότητα στους μετανάστες, που ζουν και εργάζονται στο έδαφός της, να συνυπάρξουν και να συμβιώνουν αρμονικά με τους πολίτες της, υπό όρους πλήρους ισοτιμίας, δικαιοσύνης και δημοκρατίας.
Ειδικά ως προς την κοινωνική ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών, επισημαίνονται τα εξής:
α. Πρώτον, η σημασία της κοινωνικής ένταξης σε όλες τις δημόσιες πολιτικές που αναπτύσσονται, τόσο σ’ ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο διακυβέρνησης, με έμφαση στο περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
β. Δεύτερον, η ανάγκη της εννοιολογικής πρόσληψης της κοινωνικής ένταξης ως μιας δυναμικής, συνεχούς, πολύπλευρης και αμφίδρομης διαδικασίας αμοιβαίων υποχρεώσεων και δικαιωμάτων μεταξύ των μεταναστών και της κοινωνίας υποδοχής. Η ανάγκη αυτή απαιτεί αφενός εθνικές πρωτοβουλίες και δράσεις και, αφετέρου, την οικονομική υποστήριξη των δράσεων αυτών από την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να επιτευχθεί προστιθέμενη αξία τόσο για το κάθε Κράτος-Μέλος ξεχωριστά και για τις τοπικές του κοινωνίες, όσο και για την Ευρώπη ως σύνολο.
γ. Τρίτον, η προτεραιότητα της συνεργασίας χωρών προορισμού με τις χώρες προέλευσης και η αναπτυξιακή διάσταση που πρέπει να χαρακτηρίζει πολλές από τις δράσεις αυτές, ώστε να υπάρξει, έτσι, σύνδεση της νόμιμης μετανάστευσης και της ενταξιακής διαδικασίας με την αειφόρο και κοινωνικά δίκαιη ανάπτυξη.
  Τέλος, σημειώνεται  ότι η Ελλάδα, κάνοντας πράξη τα προαναφερόμενα:
· Ενσωμάτωσε, με το νόμο 3386/2005, τις Κοινές Βασικές Αρχές για την ένταξη που συμφωνήθηκαν στο Groningen της Ολλανδίας το Νοέμβριο του 2004.
· Συμπεριέλαβε τους πρόσφυγες και τα άτομα που τελούν υπό καθεστώς προστασίας στην ομάδα – στόχο των ενταξιακών πρωτοβουλιών  που θα αναλαμβάνονται σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.
· Προέβλεψε νομοθετικά τη δυνατότητα ανάληψης ενταξιακών  δράσεων  στη χώρα προέλευσης των μεταναστών.
· Επεξεργάζεται ένα Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Δράσης για την ομαλή προσαρμογή και ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελληνική κοινωνία, με τη συμμετοχή όλων των συναρμόδιων Υπουργείων. Το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Δράσης διαρθρώνεται σε επιχειρησιακά υποπρογράμματα ανά τομέα ένταξης (απασχόληση, υγεία, εκπαίδευση, πολιτισμός, ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης), και περιλαμβάνει προβλέψεις παρακολούθησης, αναθεώρησης, εσωτερικού ελέγχου και αξιολόγησής του με μετρήσιμους δείκτες.
· Αλλά και, περαιτέρω, νομοθετικές πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί, κατ’ εναρμόνιση προς αντίστοιχες κοινοτικές οδηγίες - όπως είναι το προεδρικό διάταγμα για τη διευκόλυνση της οικογενειακής επανένωσης, καθώς και για τη διαμόρφωση του νέου καθεστώτος των επί μακρόν διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών - συνδέονται άρρηκτα με την κοινωνική ένταξή τους.
Ειδικότερα, με τον προαναφερόμενο νόμο 3386/2005, θεσπίζονται οι γενικές αρχές για την ομαλή προσαρμογή και ένταξη των νόμιμα διαμενόντων στην Ελλάδα υπηκόων τρίτων χωρών, ενώ εναρμονίζεται η ελληνική νομοθεσία με:
- Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Τάμπερε, της Θεσσαλονίκης και το Πρόγραμμα της Χάγης.
- Τις Κοινές Βασικές Αρχές Κοινωνικής Ένταξης.
- Το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για την προώθηση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενάντια σε κάθε είδους διάκριση.
- Το κοινοτικό κεκτημένο σε όλες τις διαστάσεις του.

 

3.  Ενίσχυση της οικονομικής συμβολής των μεταναστών

Όπως προαναφέρθηκε οι μετανάστες μπορούν ν’ αποτελέσουν και δυναμικό φορέα οικονομικής ανάπτυξης της χώρας υποδοχής. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται και από τους αριθμούς: Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, οι νόμιμοι οικονομικοί μετανάστες που απασχολούνται στην Ελλάδα συμβάλλουν κατά μία ποσοστιαία, περίπου, μονάδα στην οικονομική ανάπτυξη της Χώρας, ιδίως από την ενίσχυση του ΑΕΠ μέσω της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία κινείται σχεδόν στα ίδια επίπεδα με εκείνη των Ελλήνων.
Πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Μεταναστευτικής Πολιτικής κατέδειξε ότι οι μετανάστες που εργάζονται στην Ελλάδα απασχολούνται, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, δηλαδή σε ποσοστό 89%, ως μισθωτοί. Το 6,5% των οικονομικών μεταναστών εργάζονται για δικό τους λογαριασμό, το 2,8% είναι εργοδότες, ενώ το 1,7% είναι συντηρούμενα μέλη οικογένειας.
Προκειμένου να ενισχυθεί και ν’ αναδειχθεί η συμβολή των μεταναστών στην οικονομική ζωή της Χώρας προωθήθηκαν, στο πλαίσιο του ν. 3386/2005, ιδίως οι ακόλουθες δράσεις:
· Εξορθολογισμός του συστήματος μετακλήσεων αλλοδαπών για εργασία στην Ελλάδα, με την ενδυνάμωση και ουσιαστική ενεργοποίηση των Περιφερειακών Επιτροπών Μετανάστευσης, που θα καθορίζουν τις ανάγκες του εργατικού δυναμικού σ’ επίπεδο Περιφέρειας και αναλυτικά για κάθε νομό της Χώρας, σε συνάρτηση με την προσφορά και ζήτηση της εργασίας ανά κατηγορίες ειδικοτήτων και, πάντοτε βεβαίως, σε συνάρτηση με το υπάρχον αντίστοιχο ημεδαπό εργατικό δυναμικό.
· Διευκόλυνση της άσκησης ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας από υπηκόους τρίτων χωρών.
· Καθιέρωση της άδειας διαμονής για πραγματοποίηση μεγάλων επενδύσεων.

 

4. Διεθνής συνεργασία για μία ορθολογικότερη διαχείριση του μεταναστευτικού φαινομένου

 Η εμπειρία χωρών, στις οποίες η αύξηση της μεταναστευτικής ροής έχει αρχίσει νωρίτερα, είναι πολύτιμη για χώρες, όπου το φαινόμενο παρουσιάσθηκε κάπως πρόσφατα, όπως η Ελλάδα. Γι’ αυτό ακριβώς και η ανταλλαγή καλών και επιτυχημένων πρακτικών διαχείρισης του φαινομένου, η συγκριτική μελέτη των νομοθετικών πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί προς την κατεύθυνση αυτή, αλλά και η γενικότερη συνεργασία σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο είναι απολύτως αναγκαίες, ώστε να έχουμε απτά αποτελέσματα.
Προς την κατεύθυνση αυτή, το Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Μεταναστευτικής Πολιτικής, πρόκειται να διοργανώσουν τον προσεχή Μάιο στην Αθήνα, στο πλαίσιο της Διάσκεψης των Γενικών Διευθυντών Υπηρεσιών Μετανάστευσης (General Directors’ Immigration Services Conference – GDISC), Διάσκεψη για τα θέματα της νόμιμης μετανάστευσης.
Απαραίτητη κρίνεται όμως και η συνεργασία προς μία άλλη κατεύθυνση: Αυτή της υποστήριξης, με κάθε τρόπο, των χωρών αποστολής μεταναστών, ώστε να μπορέσουν να διαχειρισθούν οργανωμένα, από τη δική τους πλευρά, τη μεταναστευτική ροή, διευκολύνοντας ιδίως εκείνους τους πολίτες τους που επιθυμούν να παραμείνουν στη χώρα τους.
Στο πλαίσιο αυτό η Ελλάδα εφαρμόζει με εντεινόμενους ρυθμούς δύο προγράμματα, συγχρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα οποία, μέσω των προβλεπόμενων δράσεων, υποστηρίζουν αλβανικούς κρατικούς φορείς στη διαχείριση θεμάτων που αφορούν τη μετανάστευση και, ειδικότερα, την παράνομη μετανάστευση.

Το πρώτο πρόγραμμα “Combating irregular migration in Albania and the wider region – Targeted support to capacity building within the framework of readmission support to Albania” εφαρμόζεται από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (Δ.Ο.Μ.) και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα. Το δεύτερο πρόγραμμα “Building on mechanisms to effectively and sustainably implement Readmission Agreements Between Albania, the E.U. and the concerned third countries” εφαρμόζεται από το Υπουργείο μας, σε συνεργασία με άλλους Ελληνικούς και Αλβανικούς φορείς. Και τα δύο προγράμματα στοχεύουν στην συνεπικούρηση της Αλβανικής Κυβέρνησης για την επιτυχή εφαρμογή των διατάξεων της «Συμφωνίας επανεισδοχής μεταξύ της Δημοκρατίας της Αλβανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Το πρόγραμμα «Αινείας», που βρίσκεται σε εξέλιξη υπό την ευθύνη του ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α., αναμένεται να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σημαντικά αποτελέσματα, καθώς η Αλβανία είναι η πρώτη Ευρωπαϊκή χώρα που εφαρμόζει πλέον, από 1.5.2006, τη Συμφωνία για την Επανεισδοχή των προσώπων που διαμένουν χωρίς άδεια.

Μεταξύ των αποτελεσμάτων αυτών επισημαίνονται ο εντοπισμός καλών πρακτικών στη συνεργασία μεταξύ της Αλβανικής διοίκησης και των ομόλογων αρχών των κρατών μελών της Ε.Ε. κατά την εφαρμογή της Συμφωνίας Επανεισδοχής και στην επίλυση πρακτικών προβλημάτων που ανακύπτουν, παραγωγή εκπαιδευτικού υλικό για υπαλλήλους των υπηρεσιών που εμπλέκονται άμεσα στην εφαρμογή Συμφωνιών και Πρωτοκόλλων Επανεισδοχής, σύνταξη μελέτης για την επανεισδοχή και εθελούσια επιστροφή κ.ά.. Στο πλαίσιο αυτό, τα προαναφερόμενα αποτελέσματα αναμένεται να έχουν εφαρμογή σε άλλες ενδιαφερόμενες χώρες.


ΙΙΙ. Επιτρέψτε μου να κλείσω, πρώτον, με μία φράση δανεισμένη από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των Η.Π.Α., της 4ης Ιουλίου 1776, όπου διακηρύσσεται, μεταξύ άλλων: «Θεωρούμε αυταπόδεικτες τις ακόλουθες αλήθειες: Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι και είναι προικισμένοι από το Δημιουργό με ορισμένα απαράγραπτα δικαιώματα, ανάμεσα στα οποία (είναι) η ζωή, η ελευθερία και αναζήτηση της ευτυχίας. Οι κυβερνήσεις συνιστώνται από τους ανθρώπους για να διασφαλίσουν αυτά τα δικαιώματα και η δίκαιη εξουσία τους απορρέει από τη συγκατάθεση των κυβερνωμένων». Και, δεύτερον, με την επισήμανση ότι η εφαρμογή της αρχής της μη διάκρισης στην πράξη και η προσήλωση στην ατομική ιδιαιτερότητα είναι και θέμα νοοτροπίας, παιδείας και πολιτισμού των πολιτών κάθε Χώρας. Η νοοτροπία αυτή επιτρέπει την ανάδειξη και αξιοποίηση όλου του ανθρώπινου δυναμικού που ζει στα σύνορά της, μετατρέποντας τη διαφορετικότητα από πιθανή εστία συγκρούσεων σε δυναμικό παράγοντα ανανέωσης και προόδου».

 

 

 

 

 

 

Return to category
 
Τελευταία άρθρα